Hiểu Về Loại Da Của Bạn: Da Dầu, Khô, Hỗn Hợp Hay Nhạy Cảm?
Bác sĩ CKI Da liễu Nguyễn Bình An
Da liễu & an toàn thẩm mỹ
Đã kiểm duyệt y khoa bởi Bác sĩ CKI Da liễu Ngô Thị Ánh Tuyết
Loại da được phân theo hai thứ đo được: tuyến bã hoạt động mạnh hay yếu, và da giữ được bao nhiêu nước. Từ đó có da dầu, da khô, da thường và da hỗn hợp. Da nhạy cảm không nằm trong danh sách này. Y văn xếp nó là một hội chứng, định nghĩa bằng cảm giác châm chích, bỏng rát hay ngứa trước những kích thích lẽ ra không gây khó chịu. Nó chồng lên loại da của bạn, nên hoàn toàn có da dầu nhạy cảm hoặc da khô nhạy cảm. Khoảng 60–70% phụ nữ và 50–60% nam giới tự nhận có da nhạy cảm ở mức nào đó, và mặt là vùng bị nhiều nhất. Con số cao như vậy cho thấy phần lớn là mắc phải chứ không bẩm sinh. Da vừa khô vừa dầu cũng không phải một loại da, mà là da mất nước do hàng rào bảo vệ bị bào mòn.
Phân loại da dựa trên cái gì
Cách chia dầu, khô, thường, hỗn hợp đã có từ đầu thế kỷ 20 và vẫn dùng được vì nó bám vào một thứ đo được: lượng bã nhờn tuyến bã tiết ra. Da dầu tiết nhiều, da khô tiết ít. Hệ thống hiện đại hơn như Baumann bổ sung ba trục nữa gồm nhạy cảm, sắc tố và nếp nhăn, cho ra 16 kiểu da. Điều cần nắm là dầu và nước độc lập với nhau. Bã nhờn là lipid do tuyến bã tiết ra, còn nước là lượng ẩm giữ trong lớp sừng. Một khuôn mặt bóng dầu vẫn có thể thiếu nước trầm trọng, và đây là nhầm lẫn tốn kém nhất trong chăm sóc da.
| Loại da | Biểu hiện | Sai lầm thường gặp |
|---|---|---|
| Da thường | Ít bóng, ít bong, lỗ chân lông nhỏ, hiếm khi khó chịu | Dùng sản phẩm mạnh vì nghĩ da khoẻ thì chịu được |
| Da dầu | Bóng toàn mặt sau vài giờ, lỗ chân lông to, dễ mụn đầu đen | Rửa mặt nhiều lần và bỏ kem dưỡng |
| Da khô | Căng sau khi rửa, bong vảy mịn, ít bóng cả ngày | Dưỡng dày nhưng vẫn giữ sữa rửa mặt tạo bọt mạnh |
| Da hỗn hợp | Chữ T bóng, hai má bình thường hoặc khô | Dùng một sản phẩm cho cả mặt, thường là loại kiềm dầu |
Da nhạy cảm không phải một loại da
Đây là chỗ bị hiểu sai nhiều nhất, kể cả trong tư vấn bán hàng. Da nhạy cảm không đứng song song với dầu và khô. Nó là một tình trạng có thể chồng lên bất kỳ loại da nào. Da dầu nhạy cảm là kiểu chúng tôi gặp thường xuyên ở phòng khám: mặt vẫn bóng, lỗ chân lông vẫn to, nhưng chạm vào hoạt chất nào cũng rát.
Về nguồn gốc, cần nói thẳng là khoa học chưa chốt. Nhiều nghiên cứu ghi nhận người có da nhạy cảm thường kèm hàng rào bảo vệ suy yếu, và trên thực tế lâm sàng phần lớn ca chúng tôi gặp là hậu quả của lạm dụng tẩy tế bào chết, rửa mặt quá nhiều hoặc kem trộn. Nhưng tổn thương hàng rào không phải điều kiện bắt buộc: có người da nhạy cảm với các chỉ số hàng rào hoàn toàn bình thường, và cơ chế thần kinh cảm giác tăng nhạy được cho là đóng vai trò riêng. Hàng rào hỏng là con đường phổ biến nhất dẫn tới da nhạy cảm, không phải con đường duy nhất.
Da vừa khô vừa dầu thường là da mất nước
Mô tả kinh điển: mặt bóng nhưng vẫn căng, thoa kem dưỡng thấy dễ chịu một lúc rồi lại căng, lớp trang điểm bám không đều. Đây là tình trạng mất nước ở lớp sừng. Hàng rào bị bào mòn nên nước bốc hơi qua da nhanh hơn bình thường, trong khi tuyến bã vẫn tiết dầu đều vì nó không liên quan tới lượng nước trong lớp sừng. Điểm phân biệt: da khô là loại da và ổn định theo năm tháng, còn da mất nước là trạng thái tạm thời, thay đổi theo cách bạn chăm sóc.
Tự xác định tại nhà
- 1Rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, lau khô, không bôi bất cứ thứ gì lên da.
- 2Đợi đúng 60 phút. Không chạm tay lên mặt, không xịt khoáng.
- 3Soi gương dưới ánh sáng tự nhiên và sờ lên trán, mũi, hai má.
- 4Bóng toàn mặt là da dầu. Chỉ bóng vùng chữ T là da hỗn hợp. Căng và có vảy mịn là da khô. Dễ chịu, không bóng không căng là da thường.
- 5Làm lại vào một mùa khác trong năm. Kết quả tháng 3 ở Hà Nội và tháng 7 ở TP.HCM có thể ra hai đáp án khác nhau trên cùng một khuôn mặt.
Loại da không phải một nhãn vĩnh viễn
Da bạn thay đổi theo tuổi, mùa và nội tiết. Tuyến bã hoạt động mạnh nhất ở tuổi dậy thì rồi giảm dần, nên nhiều người da dầu năm 18 tuổi sẽ thành da hỗn hợp thiên khô ở tuổi 35 mà không làm gì cả. Thai kỳ, thuốc tránh thai và mãn kinh đều làm dịch chuyển kết quả. Đừng khoá quy trình chăm sóc theo một kết quả test làm cách đây ba năm.
Câu hỏi thường gặp
Da tôi bóng dầu, có cần dùng kem dưỡng ẩm không?
Có. Bã nhờn và nước là hai thứ khác nhau, và tuyến bã tiết mạnh không đảm bảo lớp sừng đủ nước. Bỏ kem dưỡng để mặt bớt bóng thường phản tác dụng, vì da bị lấy dầu liên tục hay tiết bù nhiều hơn. Chọn kết cấu gel hoặc lotion mỏng, ghi non-comedogenic, thay vì bỏ hẳn bước này.
Làm sao phân biệt da nhạy cảm thật với da đang bị kích ứng?
Nhìn vào bối cảnh. Da nhạy cảm phản ứng dai dẳng với nhiều tác nhân khác nhau qua nhiều năm, kể cả những thứ rất dịu. Da đang kích ứng thì có mốc bắt đầu: bạn đổi sản phẩm, tăng tần suất tẩy tế bào chết, hoặc vừa làm một liệu trình. Nếu đơn giản hoá quy trình còn ba bước trong 4 tuần mà cảm giác châm chích giảm rõ, phần lớn là kích ứng chứ không phải cơ địa.
Máy soi da ở spa có xác định đúng loại da không?
Nó cho thông tin tham khảo, không phải kết luận. Kết quả phụ thuộc vào việc bạn vừa rửa mặt cách đó bao lâu, nhiệt độ phòng và thời điểm trong ngày, nên hai lần đo cách nhau vài giờ có thể ra hai đáp án khác nhau. Máy đo được độ ẩm bề mặt và lượng dầu, nhưng không biết bạn đang dùng gì và da phản ứng ra sao. Phần đó cần hỏi bệnh sử.
Loại da có di truyền không?
Có phần. Hoạt động tuyến bã và độ dày da chịu ảnh hưởng của gen, nên da dầu thường có tính gia đình. Nhưng phần biểu hiện hằng ngày, gồm mất nước, nhạy cảm và tình trạng hàng rào, lại chịu tác động lớn từ khí hậu, nội tiết và cách bạn chăm sóc. Gen quyết định vạch xuất phát, không quyết định tình trạng da bạn đang có sáng nay.
Nguồn tham khảo
* Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Kết quả điều trị có thể khác nhau tuỳ cơ địa mỗi người.
Cần bác sĩ tư vấn cho làn da của bạn?
Soi da & tư vấn phác đồ miễn phí với bác sĩ chuyên khoa da liễu.
Bài viết liên quan
